Today's Review: Chinatown

Het klinkt als een lugubere grap, maar feitelijk was er een moord nodig voor het befaamde einde van één van de beste misdaadfilms uit de geschiedenis. Toen Sharon Tate in 1969 door de Manson Family op brute wijze werd omgebracht in haar huis in Los Angeles, leek het onwaarschijnlijk dat haar echtgenoot, regisseur Roman Polanski, ooit nog een voet in Hollywood zou zetten. Een ijzersterk script van scenarist Robert Towne was nodig om hem te overtuigen dat toch te doen. Alleen het einde bleek niet naar Polanski's zin, die het aanpaste met een bittere sneer naar wat hem vijf jaar eerder was overkomen. Zo werd een onsterfelijke klassieker geboren, die niet alleen nog steeds staat als een huis, maar zelfs weinig aan actualiteit heeft ingeboet. EYE heeft het meesterwerk Chinatown nu digitaal gerestaureerd.

Polanski's klassieker blijft de ultieme haat/liefde-verklaring aan Los Angeles, het Hollywoodland dat we dankzij haar filmindustrie zowel als zonovergoten paradijs en als oord des verderfs kennen. Het is de stad waar Polanski zijn grootste triomf vierde met Rosemary's Baby dat hem definitief op de kaart zette als meesterregisseur, maar ook de plek waar hij zijn hoogzwangere vrouw verloor. L.A. geeft, L.A. neemt. Een boodschap die de film noir een paar decennia eerder al volop verkondigde in klassiekers als Double Indemnity en Sunset Boulevard, die een inspiratiebron voor Chinatown vormden. Hoewel het zwart/wit van zulke invloeden anno 1974 begrijpelijkerwijs moest wijken voor de pracht en praal van de Technicolor, laat Polanski er geen twijfel over bestaan dat onder de felle zonneschijn aan de Pacifische kust een duister Sodom en Gomorra schuilt, waar de misdaad heerst en waar fatsoenlijke mensen het keihard moeten ontgelden. En protagonist Jake Gittes is niet eens een fatsoenlijk mens.

Gittes is, zoals de film noir het wil, een cynische privédetective die op het spoor komt van een schimmig zaakje. Zijn specialisatie is het blootleggen van huwelijkse ontrouw, maar op een dag blijkt het aantonen van dergelijke intrige slechts het openen van een bodemloze beerput, waarbij niemand te vertrouwen valt, zeker de als fatsoenlijk geachte ambtenaren niet. Terwijl L.A. geteisterd wordt door ernstige droogte, wordt de hoofdingenieur van de publieke waterwerken dood aangetroffen. In zijn speurtocht naar de waarheid stuit hij op een femme fatale met een verontrustend geheim, corrupte wetsdienaren en een samenzwering zonder weerga. Allemaal gebruikelijke ingrediënten in het genre, maar in Chinatown virtuoos verweven tot een meesterlijk geheel door een door Los Angeles getekend man, die maar al te goed bekend was met de aantrekkingskracht van de stad en de keerzijde daarvan.

Sindsdien is er niet eens zoveel veranderd. Het gebied rond Los Angeles wordt nog regelmatig geplaagd door watertekort, waarbij heftige conflicten ontstaan met de inwoners van het omringende land, die moeten aanzien hoe de stad al het water opzuigt. De lange geschiedenis die Los Angeles kent met corruptie vormt nog steeds een dankbaar onderwerp voor de filmindustrie van haar eigen Hollywood: van L.A.Confidential tot het recente Gangster Squad en The Nice Guys. Het niveau van Chinatown werd echter nooit overtroffen. Dat is ook te danken aan de formidabele prestaties van de hoofdrolspelers, Jack Nicholson voorop als de aanstekelijk slinkse schavuit Gittes, met stip gevolgd door diens tegenspeelster Faye Dunaway als ogenschijnlijk kwetsbare weduwe die gebukt gaat onder een schokkend geheim, maar daar ook een onmiskenbare kracht uit put waardoor ze de dwarse Gittes effectief tegengas geeft. Om nog maar te zwijgen van de legendarische John Huston als de machtige Noah Cross, die alle touwtjes in handen heeft. Diezelfde John Huston die in 1941 als regisseur debuteerde met The Maltese Falcon, ook al zo'n voortreffelijk stukje film noir dat Chinatown voorging.

Met deze vers opgepoetste kopie voegt EYE opnieuw een essentieel stuk filmgeschiedenis toe aan haar catalogus. Visueel is er wederom vakwerk afgeleverd. De Technicolor spat van het beeld, waarbij de brandende zon in de lucht van Los Angeles sterker dan ooit contrasteert met de onheilspellend schaduwrijke ruimtes binnenshuis die Gittes afstroopt in zijn ontrafeling van het zinderende moordmysterie. De zweetdruppels parelden nimmer zo tastbaar over Nicholsons voorhoofd, terwijl fatale vrouw Dunaway nog nooit zo glamoureus belicht werd als nu. Het geluid had daarentegen nog wel wat extra bewerking kunnen gebruiken, want de achtergrondruis is voor goede oren nadrukkelijk aanwezig. Aan de andere kant draagt dat slechts bij aan het onreine aspect van Los Angeles. Hoe dan ook is Chinatown beslist nog de moeite waard voor elke filmliefhebber, zeker diegenen die het meesterwerk nog niet aanschouwd hebben. 'Forget it, it's Chinatown', klinkt het na tweeënveertig jaar wederom, maar Chinatown is nog altijd onvergetelijk.

Chinatown: 9/10

Today's News: Gotham City gets its own TV show... without the Caped Crusader

This just in from MovieScene:

http://www.moviescene.nl/p/150349/batman_spin-off_serie_gotham_op_fox

With all the buzz surrounding Marvel's Agents of S.H.I.E.L.D., it comes as no surprise other studios are looking to cash in on the continuing popularity of comic book adaptations on the big screen by exploring other potential venues for the universes their franchises are set in, like the small screen. If one studio can pull it off successfully, why not another after all? Not an illogical (or very original) line of thinking, but Gotham is gonna have a tougher time convincing the audience. After all, Fox may have bought the rights to the city, but not to the city's illustrious protector, which is of course what people want to see the most, and what many will expect to see. At least in Agents of S.H.I.E.L.D. there is the possibility to occasionally have major tentpole characters - like Iron Man, Thor or Captain America - that people are familiar with from the movies guest star on the show, though the odds of this actually happening are slim, since the actors playing them have likely grown too big to consider a quick telly appearance worthwhile. We may be in for a pleasant surprise somewhere down the road, but don't count on it yet. Not so on Gotham. Especially since the show also excludes the option of introducing Batman from a narrative viewpoint. The vigilante simply doesn't exist yet in the time frame this show will be set in. At best, we may get a cameo or something from a very young Bruce Wayne. Still, that would make us feel like watching Harry Potter without Harry, or Jurassic Park without dinosaurs. That said, even without the Dark Knight, someone is watching over this cesspool of scum and villainy and his name is Jim Gordon (but not played by Gary Oldman this time, obviously). He's been with us for 74 years, so there must be some interesting stories to tell about him. And there's still the chance we might get to see Bats' other acquaintances, both friendly and adversarial. There's a few of his allies already around in this period (Lucius Fox for example), and a notable bunch of baddies as well. Of course, just how their copyrights are settled will remain to be seen. Nevertheless, I'm quite convinced Gotham City can be a fascinating place without Batman too. Especially when it was written by the guy who brought us Rome! After all, that particular city was still very intriguing without Julius Caesar.

Black Dahlia, The

Rating: ***/*****, or 6/10

Intriguing and stylistically successful but ultimately haphazard and chaotic movie concerning the 'Black Dahlia' murder mystery of 1947, involving the investigation by two cops of a brutally slain and grotesquely mutilated young woman, based on the novel by James Ellroy. Brian De Palma, no stranger to the genre and the time period, is fully capable of making the scenery and circumstances surrounding the homicide both uncomfortably abject and the object of morbid fascination while utilizing a style that obviously pays homage to film noir, but the overall farfetched yet fairly predictable conclusion of the plot leaves much to be desired, as does Josh Hartnett's acting as a battered cop who's supposedly seen it all, a role that just wasn't suited to his age at the time of shooting this film (way too young, really). Aaron Eckhart does a better job at playing his colleague, as does Scarlett Johansson playing the obligatory beautiful but traumatized femme fatale. The love triangle between the three of them is generally irritating for hindering the progress of the film, but the overall story about abuse of power, corruption in the upper echelons of the law and the vicious objectification of women to deadly consequences remains interesting enough to carry most of the picture.

Starring: Josh Hartnett, Aaron Eckhart, Scarlett Johansson

Directed by Brian De Palma

USA: Universal Pictures, 2006

Sin City

Rating: *****/*****, or 10/10

Stad der Zonde blijkt geslaagd kunstwerk

Wat is de beste manier om een graphic novel succesvol naar het witte doek te vertalen? Waar sommige regisseurs een geheel eigen draai aan het bronmateriaal geven en het eindproduct vervolgens geenszins meer lijkt op het originele werk, ondanks de behouden kwaliteit, is er ook de compleet tegenovergestelde methode: het beeld-voor-beeld omzetten van plaatje naar shot. Robert Rodriguez gebruikte deze drastische methode bij zijn bewerking van Frank Millers klassieke 'Sin City'. En verdomd, het werkt! En dat is nog een understatement...

Nadat hij in de jaren tachtig het respect voor doorsnee comics terugbracht met zijn werk in de 'Daredevil'-reeks en het magistrale 'Batman: The Dark Knight Returns' begaf Miller zich begin jaren negentig definitief op het terrein van de 'graphic novel', getekend literair hoogstaand werk dat absoluut verschilt van de laatdunkende term 'strips' waarmee het nog te vaak in associatie gebracht wordt. Millers Sin City vormt een hommage aan de 'film noir' Hollywoodfilms van de dertiger jaren, en handelt over de stad Basin City, een verdorven Sodom en Gomorra vol met hardhandige vigilantes, 'femme fatales' en moordlustige psychopaten. De diverse verhalen vertellen over enkele stoere rouwdouwers die op hun eigen (gewelddadige) wijze nog een beetje orde en gerechtigheid in het door God verlaten oord handhaven, getoond in een grotendeels zwart/witte tekenstijl met hier en daar een mopje kleur.

Regisseur Rodriguez, die furore maakte met zowel hardcore actiefilms (Desperado, From Dusk Till Dawn) als films voor de hele familie (Spy Kids) toont zich in zijn bewerking een devote liefhebber van Millers magnum opus te zijn, door elke pagina, ieder plaatje, volledig te respecteren en liefdevol naar het grote scherm te verplaatsen, en daarbij zelden af te wijken van hoe Miller het voor ogen had. Dit is niet merkwaardig, aangezien hij Miller zelf als co-regisseur inschakelde om Sin City zoveel mogelijk recht te doen. Alsof twee regisseurs nog niet genoeg is draaft ook Quentin Tarantino, wiens eigen films geheel in het straatje van Sin City passen, op als gastregisseur van een enkele scène. Met dergelijk talent achter de camera is het niet vreemd dat Sin City een op alle fronten geslaagde bioscoop-ervaring is geworden.

Het eindresultaat bestaat uit vier afzonderlijke verhalen die elkaar slechts sporadisch kruisen. De geharde anti-held Marv (een uitstekende comeback van Mickey Rourke die de laatste jaren nauwelijks nog serieus te nemen viel) jaagt op de moordenaar van het hoertje Goldie (Jaime King) dat hem de beste nacht van zijn leven gunde. Een opgejaagde vrouw schakelt een huurmoordenaar (een zwoele Josh Hartnett) in voor haar zelfdoding. De sluwe Dwight (Clive Owen) schiet de prostituees van de Stad der Zonde te hulp als zij uit zelfverdediging een politieagent (een bijzonder hufterige Benicio del Toro) hebben gedood. En de laatste eerlijke agent Hartigan (de altijd betrouwbare actieheld Bruce Willis) verlaat na acht jaar de gevangenis om zijn laatste onopgeloste zaak af te ronden en een jongedame (een wulpse Jessica Alba) uit de klauwen van een gestoorde verkrachter (glansrol voor Nick Stahl) te houden. Vier verhalen die samen één film vormen, een geheel dat nooit saai wordt dankzij het grote aantal markante personages (inclusief het overschot aan bekende namen in de cast), de zinderende actiescènes en vooral de schitterende en ongeëvenaarde stijl die de film een compleet eigen karakter geeft.

Want hoewel de verhaallijnen zelf absoluut niet teleurstellen, maakt Sin City er geen geheim voor presentatie boven inhoud te verkiezen. Zoals de artiest Frank Miller elke bladzijde van de graphic novel tot een stilistisch meesterwerk tekende, zo transformeert diens discipel Rodriguez letterlijk Millers visie trouw naar bewegend beeld. Het ene na het andere fantastisch gecomponeerde shot volgt elkaar in dynamisch tempo op, alsof de camera het bronmateriaal zelf registreert. Het gehalte zwart/wit voelt sterk aan als een typische 'film noir' klassieker, ondanks het steeds terugkerende minimalistisch kleurenspel. De kunst van de graphic novel blijft zodanig intact en zelfs verbeterd in Rodriguez' liefdevolle adaptatie: een blauwe auto in een grauwe stroom verkeer, een rode das in een donker steegje, een gele engerd die zijn zoveelste hulpeloze slachtoffer naar het leven staat... Het kleurenpalet van Sin City leidt een geheel eigen leven, en blijft niet alleen van begin tot eind de sfeer bepalen, maar ook de hele film door fascineren. De filmversie van Sin City blijkt evenzeer geslaagde kunst als Millers originele werk dat destijds was (en nog steeds is).

En laten we vooral de vele liters bloed, nu wit, dan weer rood op de kleurloze achtergrond niet vergeten. Want de zondige stad en haar sinistere inwoners bieden ook een keur aan excessief geweld, wat volledig in de sfeer van de film past. Tijdens Marv's wraakactie snijdt hij de ledematen van een man af en voert hem vervolgens aan zijn hond. Hartigan slaat een maniak letterlijk tot pulp na hem met blote handen ontmand te hebben. Het klinkt allemaal extreem gruwelijk, maar is zo stilistisch, soms zelfs cartoonesk, in beeld gebracht dat het de pret niet kan drukken en een geaccepteerd onderdeel van de film vormt. Immers, in de Stad der Zonde zijn zulke praktijken aan de orde van de dag.

Sin City is zonder twijfel één van de meest geslaagde graphic novel verfilmingen tot nu toe, zowel in haar vertaling van boek naar film als in de kwaliteit van de film an sich. Het predicaat 'visuele kunst' misstaat absoluut niet, terwijl de film bovendien een zeer onderhoudende actiefilm is met een dynamisch tempo, een cast van louter grote namen in topvorm en de nodige toepasselijke zwarte humor. Waar collegae als Alan Moore hun werk verminkt zagen worden door de harteloze filmindustrie mag Frank Miller zich gelukkig prijzen met een talentvolle regisseur als Robert Rodriguez die bewijst diens originele werk de volledige eer te bewijzen door dit om te zetten in een film die meer Millers stempel drukt dan zijn eigen. Of een dergelijke situatie zich in de toekomst voor zal doen bij vergelijkbare graphic novel adaptaties valt nog te bezien, maar naar het al aangekondigde Sin City 2 kan, ook door Miller zelf, terecht reikhalzend uitgekeken worden.