Rating: ****/*****, or 8/10
Cursus
hoopvol overleven met Christian Bale
Christian
Bale is een man van extremen. Nadat hij zichzelf volledig
uitgehongerd en uitgemergeld had voor The Machinist moest hij
zichzelf qua spieren fors oppompen om Batman te spelen in Batman
Begins. Nu mag hij hetzelfde kunstje een tweede keer uithalen om
de gemaskerde wreker opnieuw te vertolken in The Dark Knight,
nadat hij zich eens temeer tot levend skelet heeft gereduceerd voor
Rescue Dawn. Of een dergelijk ritme gezond genoemd kan worden
is nog maar zeer de vraag, maar het geeft wel aan dat Bale zijn vak
als acteur serieuzer neemt dan het merendeel van zijn
collega-steracteurs.
Bale
speelt in Rescue Dawn
de rol van Dieter Dengler, een Amerikaans piloot van Duitse komaf die
in 1965 boven Laos wordt neergehaald tijdens een geheime missie tegen
de Vietcong. Hij overleeft het neerstorten maar wordt vervolgens tot
krijgsgevangene gemaakt, gruwelijk gemarteld en maandenlang in een
gevangenenkamp vastgehouden, waar hij lotgenoten aantreft die daar al
jaren vastzitten en zowel psychisch als lichamelijk afgestompt zijn.
Uiteindelijk weet hij zijn kameraden over te halen een gewaagde
ontsnapping uit te voeren, maar daarop blijkt het overleven in de
jungle minstens zo zwaar en afmattend als het kampleven te zijn.
Onder
regie van Werner Herzog vertolkt Bale Dengler met zijn gebruikelijke
kwaliteit. Hoewel zijn fysieke gestalte ongetwijfeld de meeste
aandacht trekt levert hij ook in de overige facetten van zijn
optreden een geslaagde prestatie af. Bale speelt Dengler als een wat
naïeve, dromerige knul die het hele conflict rond Vietnam maar
weinig kan schelen, laat staan dat hij weet wat er überhaupt aan de
hand is: vliegen, dat is waar het hem om te doen is. Zijn
jongensdroom om piloot te worden is eindelijk uitgekomen, slechts om
tijdens zijn eerste missie al tot een vroeg einde te komen.
Vervolgens moet hij de vele folteringen van zijn bewakers het hoofd
bieden. Ondanks de hoeveelheid narigheid die Herzog ons hierbij toont
blijft Bale de rol van charmante optimist spelen, in plaats van te
vervallen in zijn gebruikelijke rol van mompelende zwartkijker die in
zijn werk doorgaans de boventoon voert. Dengler blijft erbij dat hij
zal ontsnappen, overleven en terugkeren, ook al hebben zijn
medegevangenen die hoop allang opgegeven. Toch weet hij hen ervan te
overtuigen een poging te wagen.
Naast
Bale spelen ook Steve Zahn en Jeremy Davies een overtuigend spel als
Denglers gebroken kampgenoten. Vooral voor Zahn mag dit opmerkelijk
genoemd worden, aangezien hij zich doorgaans getypecast ziet als
komische sidekick (Sahara, Employee of the Month).
Desondanks weet hij zich tegen de verwachtingen in te handhaven als
de volledig afgematte Duane, die uiteindelijk met Dengler de jungle
(waarvoor het oerwoud van Thailand een prachtig decor vormt) in
vlucht. Hij weet de verslagenheid en desillusie van hoop door twee
jaar gevangenschap, evenals het sprankje vertrouwen op een goede
afloop dat Dengler in hem inspireert, voortreffelijk neer te zetten.
Davies (Solaris, Dogville) echter speelt de rol van
Duane's tegenpool, de instabiele Gene die blijft volhouden dat het
beter is af te wachten tot het gezelschap vrijgelaten wordt en
sabotage van Denglers vluchtpogingen niet schuwt. Ook hij levert een
tour-de-force af en zet een personage neer dat door zijn lafheid al
snel onze sympathie verliest, hoewel we zijn standpunt volledig
begrijpen: een mislukte vluchtpoging van een enkeling kan immers de
dood van alle gevangenen betekenen.
Voor
regisseur Herzog is het onderwerp van Rescue Dawn niets
nieuws. Al in 1997 produceerde hij de documentaire Little Dieter
Needs to Fly, waarin hij Denglers martelgang uit de doeken deed.
Als zodanig lijkt Rescue Dawn voor hem een herhaling van
zetten, maar we vergeven het hem, want met deze tweede variatie op
het thema levert hij een spannende en aangrijpende film af die zich
moeiteloos kan meten met diens voorganger, alsmede met andere
geslaagde Vietnam-films. Desondanks is het waarschijnlijk dat niet
iedereen de inhoud van Rescue Dawn volledig kan appreciëren:
de film bevat schokkende scènes van marteling en ontberingen.
'Waterboarding', mieren, stront, mitrailleurs en wormen eten:
Bale krijgt het allemaal over zich heen (en lang niet alles is in
scène gezet) maar weet het te doorstaan zonder de hoop te verliezen.
In die zin is Rescue Dawn een lofbetoon aan de
overlevingsdrang van de optimist: Dengler vliegt, verliest zijn
vleugels en krijgt te maken met onvoorstelbare wreedheden, maar niets
zal hem ervan weerhouden opnieuw te vliegen en zijn droom te leven.
Met een dergelijke hoopvolle boodschap is niets mis. En die prachtige
beelden van het Thaise natuurschoon krijg je er gratis bij.
